Người giữ hồn nhạc lễ Tháp Pô Rômê

Đăng ngày 11 - 10 - 2023
Lượt xem: 172
100%

Nghệ nhân Bá Khâm là người giữ hồn nhạc lễ tháp Pô Rômê thuộc địa bàn thôn Hậu Sanh, xã Phước Hữu (Ninh Phước, Ninh Thuận). Tiếng đàn Kanhi (đàn Nhị mai rùa) của nghệ nhân là sự kết nối giữa dân làng với thần linh trong hoạt động tín ngưỡng dân gian của đồng bào các làng Chăm. Nghệ nhân Bá Khâm được cộng đồng kính trọng bởi tâm đức của người cao niên nêu gương sáng trong việc thực hiện các nghi lễ truyền thống.

 

Nghệ nhân Bá Khâm

Chúng tôi gặp nghệ nhân Bá Khâm cùng các chức sắc Bàlamôn chuẩn bị đón lễ hội Katê 2023 tại tháp Pô Rômê. Đây là nghi lễ quan trọng hàng năm diễn ra đồng loạt tại các đền tháp của đồng bào Chăm nhằm tưởng nhớ công ơn của cha (Nam thần) diễn ra vào ngày 1 tháng 7 Chăm lịch. Tiếng đàn Kanhi của nghệ nhân Bá Khâm réo rắt hòa nhịp với các bài thánh ca ngợi ca công lao to lớn của ngài Pô Rômê trong việc đắp đập Ma Rên dẫn nước tưới cho đồng ruộng thôn Hậu Sanh. Trong ngày chính thức diễn ra Lễ Katê, các vị chức sắc và thân tộc của ngài Pô Rômê thực hiện nghi thức tắm tượng và bày lễ vật cúng kính trong không khí đầm ấm, vui tươi. Dân làng vô tháp dâng trầu rượu nhờ ông Kà thành cầu xin thần linh phù hộ gia đình sức khỏe, hạnh phúc. Bà con ở các làng Chăm đến đây bày lễ vật cúng kính cầu xin mưa thuận nắng hòa, quốc thái dân an, mùa màng tốt tươi, xóm làng bình an, cuộc sống ấm no. Ngày 31 tháng 8 năm 1992, tháp Pô Rômê được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia.

Nghệ nhân Bá Khâm cùng các học trò  đàn Kanhi tại tháp Pô Rômê

Nghệ nhân Bá Khâm cho biết từ thời trai trẻ ông được cha ruột là ông Bá Thành Mú truyền dạy chế tác, biểu diễn đàn Kanhi và dạy đọc thông viết thạo chữ Chăm nghiên cứu các quy định của ông bà xưa về vai trò của ông Kà thành trong hoạt động nghi lễ truyền thống. Đồng thời thuộc nằm lòng các bài bản hát ca ngợi công lao của các vị thần đối với tín ngưỡng tâm linh đồng bào Chăm. Nghệ nhân Bá Khâm có trên nửa thế kỷ gắn bó với cây đàn Kanhi “cha truyền con nối” lên nước bóng loáng, trang trí các tua chỉ màu rất đẹp. Kanhi là loại đàn kéo hai dây tương tự như đàn nhị của người Kinh nên còn gọi là đàn nhị mai rùa. Thân đàn phát ra âm thanh được làm bằng mai rùa bịt kín bằng da trăn gắn với cần đàn bằng tre dài khoảng 70- 80 cm. Cần kéo bằng tre uốn cong hình cánh cung, dây làm bằng lông đuôi ngựa hoặc sợi cước dài khoảng 65 cm được luồn vào giữa hai dây đàn. Khi biểu diễn, nghệ nhân kéo cần đàn cọ vô hai dây đàn phát ra âm thanh “kò… kí” nên còn là đàn kò ke. Ông Kà thành (thầy Kò ke) giữ vai trò chủ lễ trong nghi thức tế lễ, hát ngợi ca công đức các vị thần linh ở đền tháp, làng xóm. Nghệ nhân Bá Khâm vừa đàn Ka nhi vừa hát ca ngợi ca công lao của các bậc tiền nhân trong công cuộc khẩn hoang lập ấp, dạy dân làng cày cấy, đắp đập dẫn thủy nhập điền, dệt vải, làm gốm, xây dựng đền tháp. Giọng nghệ nhân Bá Khâm trầm ấm tha thiết hòa quyện cùng tiếng đàn Kanhi phảng phất hương trầm gợi cho người nghe cảm giác thiêng liêng nhớ về công ơn tổ tiên đối với cuộc sống no ấm của con cháu ngày nay. Nghệ nhân Bá Khâm truyền nghề Kà thành cho hai học trò là Châu Hắc ở xã Phước Nam và Thành Đen ở thị trấn Phước Dân kế nghiệp thầy thực hiện nghi lễ tín ngưỡng tâm linh của đồng bào Chăm.

Cả sư Hán Đô, Chủ tịch Hội đồng chức sắc Bàlamôn ghi nhận vai trò đóng góp của nghệ nhân Bá Khâm trong việc gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào Chăm địa phương. Ông nuôi dạy con cái học hành trưởng thành công tác trong các ngành giáo dục, văn hóa tỉnh ta. Với vai trò người cao tuổi và chức sắc Chăm, ông góp phần cùng chính quyền địa phương vận động bà con tộc họ đoàn kết xây dựng bộ mặt nông thôn mới ở địa bàn dân cư vùng đồng bào Chăm ngày càng phát triển giàu đẹp./. 

Tin liên quan

Tin mới nhất

Đoàn Famtrip thành phố Gwangju Hàn Quốc tham quan và trải nghiệm tại làng gốm Bàu Trúc, dệt thổ...(29/03/2024 4:45 CH)

Làng Chăm Bàni Ninh Phước rộn ràng Lễ hội Ramưwan - 2024(09/03/2024 8:12 SA)

Người giữ nhịp đờn ca tài tử làng Bình Quý(06/02/2024 8:11 SA)

Độc đáo nghề chạm bạc của đồng bào Chăm(02/02/2024 11:17 SA)

Ninh Phước – Rộn ràng chuẩn bị lễ hội Katê của người Chăm(10/10/2023 1:40 CH)

43 người đang online
°